Học hát bài: Quê Nhà
Tác giả: Trần Tiến
Giáo viên: XUÂN THỦY DẠY HÁT
GIỚI THIỆU
Bài hát "Quê nhà" của nhạc sĩ Trần Tiến là một khúc độc hành đầy ám ảnh và da diết về nỗi nhớ nguồn cội cùng những ký ức tuổi thơ nơi Xứ Đoài xa vắng. Hình ảnh quê hương hiện lên qua làn khói chiều mênh mông trên sông Đà, hàng lũy tre xanh và bờ đê thân thuộc, nơi có người mẹ hiền với bóng dáng liêu xiêu trong gió chiều. Từng lời ru "à ơi" của mẹ không chỉ vỗ về giấc ngủ mà còn chứa đựng sự tảo tần, lận đận của người phụ nữ Việt Nam trong chiếc áo nâu sòng giữa đêm đông giá rét. Bên cạnh tình mẫu tử, tác phẩm còn khắc họa bóng hình người cha lặng lẽ bên ngọn đèn dầu và bức tường vôi trắng cùng nỗi nhớ về một người con gái có đôi mắt đen buồn sâu thẳm. Những câu dân ca về hoa cải lên trời, rau răm ở lại hay táo rụng sân đình được lồng ghép khéo léo để diễn tả sự chia ly, mất mát và nỗi lòng cô đơn của người ở lại khi người thương đi lấy chồng. Nỗi đau thân phận và sự trắc trở của những mối tình long đong hòa quyện vào khung cảnh thiên nhiên xanh tím của vùng núi Ba Vì tạo nên một không gian nghệ thuật đậm chất tự sự. Bài hát không chỉ là lời tâm tình của một người con xa quê luôn khao khát được trở về nghe tiếng ru bên thềm đá cũ mà còn là sự tri ân đối với những giá trị văn hóa làng quê mộc mạc. Giai điệu chậm buồn như dòng chảy của thời gian, cuốn theo những ước mơ và cả những cay đắng mà con người phải cam chịu suốt cuộc đời. Tác phẩm đã chạm đến góc khuất sâu kín nhất trong tâm hồn mỗi người, gợi nhắc về nơi chôn nhau cắt rốn với tất cả lòng thành kính và sự hoài niệm khôn nguôi. Kết thúc bằng tiếng ru hời dang dở, bài hát để lại trong lòng người nghe một khoảng lặng mênh mông về tình yêu gia đình và tình yêu lứa đôi gắn liền với mảnh đất quê hương nghèo khó nhưng giàu tình nặng nghĩa.
Bài hát "Quê nhà" của nhạc sĩ Trần Tiến là một khúc độc hành đầy ám ảnh và da diết về nỗi nhớ nguồn cội cùng những ký ức tuổi thơ nơi Xứ Đoài xa vắng. Hình ảnh quê hương hiện lên qua làn khói chiều mênh mông trên sông Đà, hàng lũy tre xanh và bờ đê thân thuộc, nơi có người mẹ hiền với bóng dáng liêu xiêu trong gió chiều. Từng lời ru "à ơi" của mẹ không chỉ vỗ về giấc ngủ mà còn chứa đựng sự tảo tần, lận đận của người phụ nữ Việt Nam trong chiếc áo nâu sòng giữa đêm đông giá rét. Bên cạnh tình mẫu tử, tác phẩm còn khắc họa bóng hình người cha lặng lẽ bên ngọn đèn dầu và bức tường vôi trắng cùng nỗi nhớ về một người con gái có đôi mắt đen buồn sâu thẳm. Những câu dân ca về hoa cải lên trời, rau răm ở lại hay táo rụng sân đình được lồng ghép khéo léo để diễn tả sự chia ly, mất mát và nỗi lòng cô đơn của người ở lại khi người thương đi lấy chồng. Nỗi đau thân phận và sự trắc trở của những mối tình long đong hòa quyện vào khung cảnh thiên nhiên xanh tím của vùng núi Ba Vì tạo nên một không gian nghệ thuật đậm chất tự sự. Bài hát không chỉ là lời tâm tình của một người con xa quê luôn khao khát được trở về nghe tiếng ru bên thềm đá cũ mà còn là sự tri ân đối với những giá trị văn hóa làng quê mộc mạc. Giai điệu chậm buồn như dòng chảy của thời gian, cuốn theo những ước mơ và cả những cay đắng mà con người phải cam chịu suốt cuộc đời. Tác phẩm đã chạm đến góc khuất sâu kín nhất trong tâm hồn mỗi người, gợi nhắc về nơi chôn nhau cắt rốn với tất cả lòng thành kính và sự hoài niệm khôn nguôi. Kết thúc bằng tiếng ru hời dang dở, bài hát để lại trong lòng người nghe một khoảng lặng mênh mông về tình yêu gia đình và tình yêu lứa đôi gắn liền với mảnh đất quê hương nghèo khó nhưng giàu tình nặng nghĩa.
HỢP ÂM
Tone: [Am]
* Slow
1. Quê nhà tôi [Am] ơi! Xứ Đoài xa [Fmaj7] vắng!
Khói chiều mênh [Dm] mông sông Đà buông [Bb] nắng [Bm7]
Nhớ thương làng [E7] quê, luỹ tre, bờ [Fmaj7] đê,
Ước mơ trở [Bm7] về nghe mẹ hiền ru bên thềm đá [E7] cũ
Quê nhà tôi [Am] ơi! Con đường qua [Fmaj7] ngõ,
Bóng mẹ liêu [Dm] xiêu trong chiều buông [Bb] gió [Bm7]
Nhớ thương đàn [E7] con, biết phương trời [Fmaj7] nao,
Áo nâu mùa [Bm7] đông thương mình lận [E7] đận đêm buồn mẹ [A] ru
ĐK: * Slow surf
À [A] ơi hoa bay lên trời cây chi ở [C#m] ở lại
À [F#m] ơi hoa cải lên trời rau răm ở [E7] lại chịu đời đắng [A] cay
2. Quê nhà tôi [Am] ơi, Ba Vì xanh [Fmaj7] tím
Nón chiều che [Dm] ngang mặt chiều hoang [Bm7] vắng,
Những đêm mùa [E7] đông, khói hương trầm [Fmaj7] bay,
Bóng cha ngồi [Bm7] đây ngọn đèn lung lay bức tường vôi [E7] trắng
Quê nhà tôi [Am] ơi! Quê người con [Fmaj7] gái
Mắt buồn da [Dm] nâu giấu tình yêu [Bm7] dấu
Mắt đen về [E7] đâu? Mắt đen của [Fmaj7] tôi,
Mắt đen chờ [Bm7] ai tháng ngày mỏi [E7] mòn, mối tình long [A] đong
ĐK: Slow surf *
À [A] ơi em đi lấy chồng, anh vẫn một [C#m] mình
À [F#m] ơi táo rụng sân đình thương anh một [E7] mình, một [Dm] mình nhớ [A] em
À [A] ơi hoa bay lên trời cây chi ở [C#m] ở lại
À [F#m] ơi hoa cải lên trời rau răm ở [E7] lại chịu đời đắng [A] cay
* À [A] ơi hoa bay lên trời!
À ơi hoa cải bay [C#m] đi, rau răm thôi [A] đành
À [A] ơi hoa cải bay [C#m] đi, rau răm thôi [A] đành...ở...lại...
HƯỚNG DẪN
Câu hát: Em có về xứ Nghệ với anh không
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: về, xứ, Nghệ.
- Luyến: Nghệ (luyến nhẹ lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Em.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực nhẹ.
- Khẩu hình: mở vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: mời gọi, mong đợi.
- Âm lượng/Cường độ: vừa.
Câu hát: Đất miền Trung mưa dầm nắng gió
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: miền, dầm, gió.
- Luyến: gió (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Đất.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực mạnh, hạ nhẹ ở gió.
- Khẩu hình: mở rõ.
- Biểu cảm/Cảm xúc: mạnh mẽ, tôn vinh vùng đất.
- Âm lượng/Cường độ: vừa.
Câu hát: Về đó rồi em thương nhiều hơn nữa
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: thương, nhiều, nữa.
- Luyến: nữa (luyến nhẹ xuống).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Về.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực nhẹ.
- Khẩu hình: mở vừa, âm vang.
- Biểu cảm/Cảm xúc: yêu thương, xúc động.
- Âm lượng/Cường độ: nhẹ.
Câu hát: Bởi nơi anh thắm đượm tình quê
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: thắm, tình, quê.
- Luyến: quê (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Bởi.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực, tăng nhẹ ở quê.
- Khẩu hình: mở nhẹ.
- Biểu cảm/Cảm xúc: thắm thiết, trìu mến.
- Âm lượng/Cường độ: vừa.
Câu hát: Em có về xứ Nghệ với anh không
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: về, xứ, Nghệ.
- Luyến: Nghệ (luyến nhẹ lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Em.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực nhẹ.
- Khẩu hình: mở vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: mời gọi, mong đợi.
- Âm lượng/Cường độ: vừa.
Câu hát: Có dòng sông tuổi thơ anh lặn lội
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: dòng, tuổi, lội.
- Luyến: lội (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Có.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực, nhẹ nhàng.
- Khẩu hình: mở vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: nhẹ nhàng, hoài niệm.
- Âm lượng/Cường độ: nhẹ.
Câu hát: Câu dân ca bắt nguồn từ đồng ruộng
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ca, nguồn, ruộng.
- Luyến: ruộng (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Câu.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực nhẹ.
- Khẩu hình: mở vừa, âm vang.
- Biểu cảm/Cảm xúc: tình cảm, gắn bó.
- Âm lượng/Cường độ: vừa.
Câu hát: Để ai xa luôn vẫn nhớ về quê
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: ai, nhớ, quê.
- Luyến: quê (luyến nhẹ lên).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Để.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực nhẹ, hạ xuống ở quê.
- Khẩu hình: mở rõ.
- Biểu cảm/Cảm xúc: tình yêu quê hương, nhớ nhung.
- Âm lượng/Cường độ: nhẹ.
Câu hát: Nặng nghĩa ân tình câu ví dặm người ơi
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: nghĩa, ân, dặm.
- Luyến: dặm (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Nặng.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực mạnh, hạ dần ở người ơi.
- Khẩu hình: mở rộng.
- Biểu cảm/Cảm xúc: cảm xúc sâu sắc, thiêng liêng.
- Âm lượng/Cường độ: mạnh.
Câu hát: Về đi em về với quê anh
Hướng dẫn hát:
- Nhấn chữ: về, quê, anh.
- Luyến: anh (luyến nhẹ).
- Lấy hơi/Nghỉ: lấy hơi trước Về.
- Cao độ/Giọng: giọng ngực, tăng nhẹ ở quê.
- Khẩu hình: mở vừa.
- Biểu cảm/Cảm xúc: mời gọi, yêu thương.
- Âm lượng/Cường độ: vừa. Bài hát này thể hiện tình yêu quê hương và gắn bó với miền Trung. Khi hát, cần chú ý thể hiện sự yêu thương và nỗi nhớ qua từng câu hát, đồng thời sử dụng kỹ thuật luyến láy để làm nổi bật các từ ngữ đặc trưng của miền Trung.